Yapay Zeka ve Acil Tıp: Otomat Doktorlarla Geleceğin Sağlık Hizmetleri

Yapay Zekanın Doğuşu

II. Dünya Savaşı sırasında üretilen elektromekanik cihazlar sayesinde bilgisayar bilimi ve yapay zekâ kavramları doğmuştur. “Makineler düşünebilir mi?” sorusunu ortaya atarak makine zekâsı tartışmalarını başlatan Alan Turing, bugün de halen tartışma konusu olan yapay zekâ kavramının doğumuna neden olmuştur. İsim babası ise John McCarthy’dir. 1956’da Dartmouth College’da bir konferans düzenlenmiş ve ilk kez “yapay zekâ” kavramı burada kullanılmıştır. 1997 yılında IBM tarafından geliştirilen “Deep Blue” adlı yapay zekânın, ünlü satranç ustası Garry Kasparov’u yenmesiyle yapay zekâlar hayatımıza girmeye başlamıştır.

Yapay Zekâ Nedir?

Yapay zekâ; düşünme, öğrenme, akıl yürütme, planlama gibi insana özgü davranışları yapması beklenilen bir işletim sistemidir. Her ne kadar yapay zekânın çıkış noktası insan olsa da, aralarında önemli ölçüde farklılıklar mevcuttur. Bunlardan biri, yapay zekânın insan zekâsının gözden kaçırması sonucu açığa çıkan hata payına sahip olmamasıdır. Aynı zamanda yapay zekâ, insan zekâsının aksine olaylara objektif yaklaşır.

Yapay Zekânın Sağlık Alanına Girişi

1960-1970’lerde yapılmaya başlanan araştırmalar sonucu, yapay zekâ sağlık alanına girmeye başlamış ve birçok yönden kolaylık sağlamıştır. MYCIN olarak bilinen sistem, yapay zekânın sağlık alanındaki en erken kullanımlarından biridir. Bu sistemin, bakteriyemi ve menenjit gibi ciddi enfeksiyonlara neden olan bakterileri tanıma ve uygun antibiyoterapi önerme gibi işlevleri bulunmaktaydı. Genomik sıralama veri tabanı yapılmasında, robot destekli cerrahi ve en önemlilerinden biri olan elektronik sağlık kaydı gibi birçok alanda yapay zekâ kullanılmaktadır.

Acil Servislerde Yapay Zekâ Kullanımı

Yapay zekânın sağladığı birçok kolaylık, özellikle 7/24 tıbbı hizmetin sunulduğu acil servisler için oldukça önemlidir. Yapay zekâ, acil serviste birçok alanda kullanılabilir. Triyaj ve ön tanının hızlı gerçekleşmesi, yapılan görüntülemelerin hızlı bir şekilde yorumlanması, alınan tetkiklere göre hastanın kliniğinin gidişatı hakkında erken bilgi sahibi olma bunlardan sadece birkaçıdır. Hastanın tıbbi kayıtlarına ulaşmada, kayıt işlemlerinde, triyajda yapay zekâ, yapılan işlem süresini kısaltır.

Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Yapay Zekâ

Yine hastaya çeşitli sorular sorarak, hastanın acil müdahale gerektiren bir durumu olup olmadığını tespit eden hastane öncesi acil sağlık hizmetleri sunan yapay zekâ çalışmaları mevcuttur. Ayrıca, hastaların tıbbi kayıtlarının daha sistematik depolanmasına da katkı sağlar. Giyilebilir cihazlar yardımıyla nöbetler ve düşmeler önceden tahmin edilip olay alarmı verilmesinde, otomatik yazma sistemi kullanılarak hasta ile doktor arasında geçen konuşmalar kayıt altına alınıp belgelenmektedir. İleride oluşabilecek komplikasyonları tahmin etmek için hayati vital takibi yapılması gibi birçok alanda acil serviste yapay zekâdan faydalanılır.

Acil Radyolojide Yapay Zekâ

Özellikle üstünde durulan çalışmalardan biri de acil radyolojidir. Acil serviste tanıyı koymada görüntülemeler oldukça önemlidir. Özellikle travma, kanama, enfarktüs, pnömotoraks, hemotoraks gibi acil durumlarda tanının hızlı ve doğru konulması için çeşitli algoritmalar geliştirilmiştir. Bu algoritmalarla %99’a varan doğru tanılar elde edilmiş olup, özellikle yoğun acil servislerde radyologların geri dönüş sürelerindeki gecikmelerden kaynaklı zaman kaybını engelleyebilir. Aynı zamanda, çekilen X-ray görüntülerinde fraktür saptama oranı neredeyse ortopedi uzmanıyla aynı düzeydedir. Klinik izlemde, mortalite ve morbidite takibinde de oldukça başarılı sonuçlar alınmıştır.

Yapay Zekânın Sağlık Alanındaki Geleceği

Bunların dışında aktif olarak üzerinde çalışılan birçok yapay zekâ uygulaması mevcuttur. Yapay zekâ ile kanser hücrelerindeki yapıların tespit edilmesini sağlayarak laboratuvar süreçlerinin hızlanması, 1 saat içerisinde yaklaşık 13 organda hızlı kanser taraması yapan çalışmalar ve kişiselleştirilmiş tedavi yöntemleri gibi gelişmeler sağlanmaktadır.